Een kind met hoge koorts en geen duidelijke oorzaak: geeft u antibiotica of wacht u af? Op de SEH van het Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis ondersteunt de Feverkidstool arts-assistent bij de kindergeneeskunde (ANIOS) Emma van Herwijnen en haar collega’s bij die keuze. De beslisondersteuning zit rechtstreeks in HiX en berekent het risico op een ernstige bacteriële infectie.
Kinderen met koorts zijn op de SEH dagelijkse kost. Bij ernstig zieke kinderen start het team ‘breed’ met antibiotica. “De twijfel over wel of geen antibiotica speelt zich vaak af bij de kinderen die niet heel ziek ogen, maar waarbij je geen duidelijke oorzaak voor de koorts vindt. Zij zijn ingewikkelder in te schatten”, zegt Van Herwijnen.
Volgens haar schatting is ongeveer 10 procent van de kinderen op de SEH duidelijk ziek en kent circa 20 procent een herkenbare virale oorzaak. Bij die twee groepen gebruikt ze de Feverkidstool bewust niet, omdat bij deze groep kinderen weinig beleidsconsequenties uit het advies van de Feverkidstool komen. Binnen de grote middengroep wel, in ongeveer de helft van de gevallen. “En dat gaat over een groot aantal kinderen”, zegt Van Herwijnen.
Direct beschikbare risicoberekening
De landelijke richtlijn van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) voor ‘kinderen met koorts op de spoedeisende hulp’ bevat een aantal stroomschema's en risicocategorieën, met leeftijd, voorgeschiedenis en labwaarden. De richtlijn biedt daarmee in detail een stroomschema waarin advies over labonderzoeken en behandeling wordt gegeven. De Feverkidstool gebruikt vergelijkbare vitale parameters en labwaarden als de stroomschema’s in de richtlijn en geeft sneller en overzichtelijk een inschatting van het risico op een ernstige bacteriële infectie. Het is daarmee een belangrijke aanvullende tool op de richtlijn van de NVK.
De Feverkidstool, ontwikkeld onder coördinatie van het Erasmus MC, gefinancierd met gelden van ZonMW en gecertificeerd als medisch hulpmiddel (CE-markering), geeft een wetenschappelijk onderbouwde risicoberekening voor de kans op ernstige infecties. De kinderarts vult de vitale parameters en de ontstekingswaarde in en krijgt vervolgens direct een kansberekening met advies. Van Herwijnen: “Hij rekent eigenlijk met je mee.”
Minder antibiotica voor de zekerheid, meer houvast bij ouders
Vooral bij kinderen met een normaal afweersysteem ervaart Van Herwijnen ondersteuning van de tool om antibiotica achterwege te laten. Dat scheelt, want deze middelen geven vaak maag-darmklachten en vergroten het risico op resistentie. Van Herwijnen: “Bij koorts zonder focus is het soms aanlokkelijk om voor de zekerheid toch antibiotica voor te schrijven, ook al zie je een niet heel zieke patiënt. In dat geval geeft de tool een extra ondersteuning wanneer deze het risico op een ernstige bacteriële infectie laag inschat. Dan voel je meer steun om af te wachten.”
De score gebruikt ze soms ook in het gesprek met de ouders. “Niet om te overtuigen of als oordeel, maar om uit te leggen waar wij als arts naar kijken en wat wij belangrijk vinden: een normale ademhaling en hartslag, goede zuurstofwaarden en een alert kind. De ene ouder staat daar heel erg voor open en wil dat graag weten, de ander niet. Dat schat ik per kind en ouders in.”
Beslistool geïntegreerd in HiX
Het grootste praktische voordeel van de Feverkidstool zit volgens Van Herwijnen in de integratie met HiX. “Op een SEH-kamer staat vaak één werkscherm open. Een aparte applicatie of website betekent steeds heen en weer klikken. Ik open de tool gewoon in HiX. De vitale functies van de patiënt staan ernaast. Ik neem de waarden over naar de tool en krijg direct een advies. Dat levert me tijdswinst op, meer gebruiksgemak en minder frustratie.”
Van Herwijnen vertelt verder: “De richtlijn van de NVK gebruik ik vaak als voorbereiding voordat ik de kamer oploop of als ik de kamer weer af ben en wanneer ik meerdere werkschermen naast elkaar kan openen. Zo kun je het juiste stroomschema voor de juiste casus naast je patiënt leggen, indien nodig. Bij patiënten op de SEH kun je op de kamer snel en gemakkelijk gebruikmaken van de Feverkidstool, om zo op de kamer al een eenduidige risicoberekening te kunnen maken. Dit maakt dat je ouders en kinderen ook snel informatie kunt terugkoppelen.”
“In het Sophia werken ongeveer vijftig arts-assistenten en zij werken op de SEH allemaal met de tool. Juist de integratie is dan medebepalend of zulke ondersteuning in het dagelijkse werkproces past. Bij de Feverkidstool is dat het geval. Het sluit goed aan op het werk dat we toch al in HiX doen.”
Eerder nadenken over diagnostiek
Van Herwijnen heeft inmiddels een eigen routine ontwikkeld met de tool. “Zodra de vitale waarden van een patiënt bekend zijn, vul ik de tool al gedeeltelijk in. Ontbreekt de bloeduitslag nog? Dan voer ik alvast wat fictieve waarden in om te zien wat dit aan het advies verandert. Hierdoor kan ik eerder nadenken over welke diagnostiek ik nodig heb.”
“Ik denk dat dit winst geeft in de doorloopsnelheid op de SEH”, vervolgt Van Herwijnen. “Het aantal opnames zal weinig veranderen door de tool, want ernstig zieke kinderen behoeven sowieso al opname op de kinderafdeling. De winst zit dus in snellere besluiten en gerichtere diagnostiek.”
Wetenschap rechtstreeks naar de kliniek
De Feverkidstool is een mooi voorbeeld hoe wetenschappelijke kennis direct naar de werkplek komt. “Zo zijn we altijd up-to-date”, vertelt de ANIOS. “En wij delen onze bevindingen weer met de onderzoekers. Zo versterken onderzoek en de praktijk elkaar en ontstaat er een rechtere lijn tussen wetenschap en kliniek.” Dat beaamt Rianne Oostenbrink, kinderarts en medeontwikkelaar van de tool: “Het is mooi dat een beslisregel ook écht laagdrempelig in de praktijk beschikbaar is.”
Terug naar de oude werkwijze? Van Herwijnen hoeft niet lang na te denken: “Nee, ik zou dit graag zo willen houden; mijn klinische blik blijft leidend, maar de tool voegt precies op het moment van twijfel een onderbouwde risicoschatting toe. Daarmee ondersteunt het mijn medische beslissing, zonder die beslissing van me over te nemen. Dat is fijn.”
Meer weten?
Voor vragen of meer informatie over (in de gebruikname van) de tool kunt u contact opnemen met het Erasmus MC via Feverkidstool@erasmusmc.nl.
